Projekty

 

Jak poziom kompetencji oraz immersja w drugim języku modulują interferencję między językami? Mechanizmy kontrolne leżące u podstaw rozumienia języka przez osoby dwujęzyczne.

 

Celem projektu jest zbadanie procesów poznawczych leżących u podłoża rozumienia języka przez osoby dwujęzyczne. Główne pytania badawcze dotyczą wpływu, jaki poziom kompetencji w drugim języku oraz immersja w drugim języku wywierają na interferencję i kontrolę hamującą pomiędzy dwoma językami znanymi osobie dwujęzycznej. W oparciu o wcześniejsze badania można założyć, że wysoki poziom kompetencji w drugim języku wiąże się z bardziej skutecznym pokonywaniem interferencji między językami. Immersja w drugim języku powinna z kolei skutkować ograniczeniem dostępu do ojczystego języka i powodować znaczącą interferencję z drugiego języka na ojczysty. W projekcie uwzględniony zostanie także możliwy wpływ różnic indywidualnych w zakresie ogólnej, niejęzykowej kontroli poznawczej na skuteczność kontroli właściwej dla przetwarzania języka w procesie rozumienia u osób dwujęzycznych.

Kierownik projektu: Joanna Durlik

Konkurs: Preludium, Narodowe Centrum Nauki

 

Czy dwujęzyczność wspiera kontrolę poznawczą? – eksploracja wskaźników behawioralnych i korelatów neuronalnych.

 

Projekt koncentruje się na problematyce mechanizmów kontroli poznawczej, ze szczególnym uwzględnieniem kontroli uwagowej oraz hamowania reakcji, w populacji osób dwujęzycznych. Celem przeprowadzonych badań jest ustalenie zależności między trzema typami dwujęzyczności, a efektywnością funkcjonowania poznawczego osób dwujęzycznych  na dwóch poziomach: behawioralnym oraz neuronalnym (potencjały związane ze zdarzeniem).

Kierownik Projektu: Patrycja Kałamała

Konkurs: Diamentowy Grant, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego

 

Jak dwujęzyczność wpływa na elastyczność umysłu? Podstawy neuronalne i konsekwencje społeczne.

 

Realizacja tego programu stała się możliwa dzięki subsydium Fundacji Nauki Polskiej, w ramach programu FOCUS, otrzymanemu w 2010 roku przez dr Zofię Wodniecką. W ramach tego projektu analizujemy problem wpływu dwujęzyczności na funkcjonowanie intelektualne człowieka na trzech poziomach: poznawczym, neuronalnym i społecznym. Wychodzimy z podstawowego dla współczesnych nauk kognitywnych założenia, że poziomy te wchodzą ze sobą w interakcje oraz że pełne zrozumienie funkcjonowania umysłu człowieka możliwe jest tylko pod warunkiem uwzględnienia wszystkich trzech perspektyw. Badamy, w jaki sposób używanie na co dzień dwóch różnych języków kształtuje podstawowe procesy poznawcze odpowiedzialne między innymi za skuteczną selekcję informacji i samoregulację systemu poznawczego. Przedmiotem naszych badań są również efekty intensywnego użycia języków dla elastyczności procesów kategoryzacji (związanej z możliwością zmiany sposobu klasyfikowania obiektów i ludzi). Prócz pomiarów behawioralnych (czas reakcji i poprawność), stosujemy bazującą na EEG analizę potencjałów związanych ze zdarzeniem (ang. Event-Related Potentials, ERPs), dzięki którym możliwe jest bardziej precyzyjne określenie zmian neuronalnych leżących u podstaw rozwoju kompetencji w drugim języku i w dwujęzyczności.

Kierownik: dr Zofia Wodniecka

Konkurs: program FOCUS (2010-2013 oraz przedłużenie 2013-2015),
Fundacja na rzecz Nauki Polskiej

 

Rozwój dwujęzyczności a zmiany w kontroli poznawczej – badania behawioralne i psychofizjologiczne

 

Celem projektu jest zbadanie wpływu nauki drugiego języka (L2) na posługiwanie się językiem ojczystym oraz kontrolę poznawczą. W przeprowadzonych analizach poddajemy szczegółowym testom wnioski płynące z poprzednich badań wskazujące na to, że dwujęzyczność wiąże się ze sprawniejszym wykonywaniem zadań wymagających intensywnego zaangażowania uwagi, a także że intensywne użycie drugiego języka powoduje wyhamowywanie języka ojczystego. Nadrzędnym pytaniem projektu jest: czy intensywne użycie dwóch języków na co dzień stanowi przyczynę lepszej kontroli poznawczej, a także czy intensywniejsza nauka drugiego języka prowadzi do silniejszego wyhamowywania języka ojczystego. W badaniach podłużnych, które obejmują trzykrotny pomiar na przestrzeni 2 lat, grupę eksperymentalną stanowią licealiści realizujący program szkolny częściowo w języku angielskim (12 godzin tygodniowo), natomiast grupę kontrolną – uczniowie z programem edukacji w języku polskim, uczący się języka angielskiego jako obcego (4 godziny tygodniowo).

Kierownik: dr Zofia Wodniecka

Konkurs: nr 40, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego,
następnie Narodowe Centrum Nauki

 

Rozwój językowy i poznawczy polskich dzieci dwujęzycznych – szanse i zagrożenia.

 

Program jest elementem europejskiej współpracy naukowej COST IS0804 (bi-sli.org) i ma na celu poznanie typowego rozwoju poznawczego i językowego dzieci dwujęzycznych w różnych krajach Europy. Wspólnie z naukowcami z Uniwersytetu Warszawskiego pracujemy nad stworzeniem narzędzi umożliwiających diagnozowanie kompetencji językowych u polskich dzieci dwujęzycznych. Rozwój językowy u takich dzieci bywa nieco przesunięty w czasie w stosunku do dzieci jednojęzycznych, a pewne naturalne opóźnienia w przyswajaniu języka pojawiające się u dzieci, które na co dzień stykają się z dwoma systemami językowymi, mogą być mylnie potraktowane przez opiekunów w psychologów jako poważne nieprawidłowości w rozwoju. W praktyce klinicznej trudności te bywają mylone ze specyficznym zaburzeniem rozwoju językowego – SLI (ang. Specific Language Impairment). W przypadku większości języków – również języka polskiego – brakuje podstawowych narzędzi, które pozwoliłyby na zdiagnozowanie SLI u dzieci jednojęzycznych, a tym samym wykluczenie tego zaburzenia u dzieci dwujęzycznych. Projekt COST ma zmienić opisaną powyżej sytuację w skali Europy, a nasze badania mają umożliwić w szczególności: 1) stworzenie charakterystyki typowego rozwoju językowego dzieci polskich przyswajających język angielski w naturalnym kontekście dwujęzyczności (emigracja), 2) wypracowanie metod i technik badawczych, które będą mogły stać się podstawą narzędzi diagnostycznych do badania rozwoju językowego polskich dzieci jedno- i dwujęzycznych. Realizacja projektu jest finansowana przez grant badawczy Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Więcej informacji na temat tego projektu można znaleźć na stronie http://psychologia.pl/bi-sli-pl/

Kierownicy projektu: dr hab. Ewa Haman (Uniwersytet Warszawski),
dr Zofia Wodniecka (Uniwersytet Jagielloński)

Konkurs: projekty międzynarodowe niefinansowane,
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego,
Narodowe Centrum Nauki

 

Funkcjonalna dekompozycja procesu dostępu leksykalnego – badania przy użyciu potencjałów EEG związanych ze zdarzeniem

 

Niniejszy projekt ma na celu dookreślenie jakie jest podłoże funkcjonalne dostępu leksykalnego (czyli procesu mającego na celu wydobycie z pamięci długotrwałej informacji związanych z aktualnie przetwarzanym słowem, istotnych dla zrozumienia jego znaczenia w danym kontekście). W szczególności, celem projektu będzie odpowiedzenie na dwa powiązane ze sobą pytania: 1) czy dostęp leksykalny do słowa jest nierozerwalnie związany z integracją znaczenia danego słowa z kontekstem semantycznym, czy też są to różne, następujące po sobie procesy; 2) czy przy przetwarzaniu słowa system poznawczy wydobywa wszystkie aspekty jego znaczenia, czy też wydobywane są tylko te cechy jego znaczenia, które mają sens w aktualnym kontekście. Odpowiedź na te pytania rzuci zarazem dużo więcej światła na podłoże funkcjonalne samego narzędzia badawczego – komponentu N400.

Kierownik Projektu: Jakub Szewczyk

Konkurs: Opus 3, Narodowe Centrum Nauki

 

Subtlex-pl.

 

Baza frekwencji słów języka polskiego na podstawie podpisów filmowych. Link do artykułu: tutaj.

Kierownik projektu: Paweł Mandera (Ghent University)

 

logo-ncnpol
mnisw-logologoFNP2PL
Top